Środki do higieny jamy ustnej i protez dla pacjentów z cukrzycą i kserostomią

Szklarek D, Kula Z:
ARTYKUŁ PRZEGLĄDOWY
ASYST HIG STOMATOL
TOM/VOLUME 21; NUMER/NUMBER 3 (83), 2026: 143-151
E-ISSN 2392-1854
ISSN 1895-6920

Środki do higieny jamy ustnej i protez dla pacjentów z cukrzycą i kserostomią
Oral and Denture Hygiene Products for Patients with Diabetes and Xerostomia

Dorota Szklarek^1,A,B,C,D,E, Zofia Kula^1,C,D,E

¹ Uniwersytet Medyczny, Katedra Stomatologii Odtwórczej, Zakład Technik Dentystycznych Łódź, ul. Pomorska 251, 93-213 Łódź

Authors’ Contribution: A: Study Design (projekt badania); B: Data Collection (zbieranie danych); C: Statistical Analysis (analiza statystyczna); D: Data Interpretation (interpretacja danych); E: Manuscript Preparation (przygotowanie manuskryptu); F: Literature Search (przegląd literatury); G: Funds Collection (pozyskanie finansowania).
Received: 15.06.2026. Accepted: 13.08.2026. Published: 20.08.2026
Prawa autorskie przeniesione na Wydawnictwo AS MEDIA
Kontakt z autorem: Zofia Kula, Zakład Technik Dentystycznych, Uniwersytet Medyczny, ul. Pomorska 251, 93-213 Łódź, e-mail:Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Cytowanie: należy cytować pierwotną, elektroniczną wersję artykułu:
Szklarek D, Kula Z: Środki do higieny jamy ustnej i protez dla pacjentów z cukrzycą i kserostomią. Asyst Hig Stomatol.2026;83:143-151.

STRESZCZENIE
Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną, której przebieg może wiązać się z zaburzeniami funkcji gruczołów ślinowych i występowaniem kserostomii. Zmniejszone wydzielanie śliny może pogarszać komfort użytkowania ruchomych uzupełnień protetycznych oraz zwiększać podatność błony śluzowej jamy ustnej na urazy mechaniczne, stany zapalne i zakażenia oportunistyczne, w tym zakażenia grzybicze związane z kolonizacją przez Candida albicans. Celem artykułu jest usystematyzowanie wiedzy dotyczącej doboru środków higieny jamy ustnej i uzupełnień protetycznych u pacjentów z cukrzycą i współistniejącą kserostomią. Na podstawie przeglądu piśmiennictwa omówiono zależności pomiędzy zaburzeniami metabolicznymi, stanem zapalnym jamy ustnej, funkcją gruczołów ślinowych oraz stanem podłoża protetycznego. Przedstawiono zasady doboru środków higienicznych, ze szczególnym uwzględnieniem preparatów o niskim współczynniku ścieralności, płukanek niezawierających alkoholu oraz metod chemicznego oczyszczania protez. Omówiono również potencjalne zastosowanie preparatów zawierających substancje pochodzenia naturalnego, w tym propolis, olejek z drzewa herbacianego oraz olejek rycynowy. Podkreślono znaczenie edukacji pacjenta, prawidłowej kontroli glikemii oraz niefarmakologicznych metod wspomagających wydzielanie śliny. Kompleksowe postępowanie higieniczne powinno względniać zarówno potrzeby zdrowia jamy ustnej, jak i specyfikę leczenia cukrzycy oraz użytkowania ruchomych uzupełnień protetycznych.
SŁOWA KLUCZOWE:
Candida albicans, cukrzyca, dezynfekcja chemiczna, higiena jamy ustnej, higiena protez, kserostomia, owrzodzenia, stany zapalne, stomatopatia protetyczna
ABSTRACT
Diabetes mellitus is a chronic metabolic disease that may be associated with salivary gland dysfunction and xerostomia.Reduced salivary secretion may impair the comfort of removable denture use and increase the susceptibility of the oral mucosa to mechanical trauma, inflammation, and opportunistic infections, including fungal infections associated with Candida albicans colonization. The aim of this article is to systematize current knowledge on the selection of oral and denture hygiene products for patients with diabetes and coexisting xerostomia. Based on a review of the literature, the relationships between metabolic disturbances, oral inflammation, salivary gland function, and the condition of denturebearing tissues are discussed. The principles of selecting oral hygiene products are presented, with particular emphasis on low-abrasivity toothpastes, alcohol-free mouthrinses, and chemical methods of denture cleaning. The potential use of products containing natural substances, including propolis, tea tree oil, and castor oil, is also discussed. The importance of patient education, adequate glycemic control, and non-pharmacological methods supporting salivary secretion is emphasized. Comprehensive hygiene management should address both oral health needs and the specific requirements associated with diabetes and the use of removable dentures.
KEY WORDS:
Candida albicans, diabetes mellitus, chemical disinfection, denture hygiene, oral hygiene, oral inflammatory conditions, xerostomia, denture stomatitis, ulcerations