Zdrowie jamy ustnej w okresie ciąży i rola higienistki stomatologicznej

Lee H, Horowitz AM. 
ARTYKUŁ PRZEGLĄDOWY
ASYST HIG STOMATOL
TOM/VOLUME 21; NUMER/NUMBER 3 (83), 2026: 162-171
E-ISSN 2392-1854
ISSN 1895-6920

Zdrowie jamy ustnej w okresie ciąży i rola higienistki stomatologicznej
Oral Health During Pregnancy and the Role of Dental Hygienists

Hyewon Lee^1,E,F, Alice M. Horowitz^2,E,F
¹ Global Maternal and Child Oral Health Center, Seoul National University Dental Research Institute and School of Dentistry, Seoul, South Korea
² School of Public Health, University of Maryland, College Park, MD, USA
Opracowanie i tłumaczenie: Ilona Rowińska

Authors’ Contribution: A: Study Design (projekt badania); B: Data Collection (zbieranie danych); C: Statistical Analysis (analiza statystyczna); D: Data Interpretation (interpretacja danych); E: Manuscript Preparation (przygotowanie manuskryptu); F: Literature Search (przegląd literatury); G: Funds Collection (pozyskanie finansowania).
Received: 15.07.2026. Accepted: 13.08.2026. Published: 20.08.2026
Prawa autorskie udzielone Wydawnictwu AS MEDIA
Kontakt z autorem: Hyewon Lee, DrPH, DMD, Global Maternal and Child Oral Health Center, Seoul National University Dental Research Institute and School of Dentistry, Seoul, South Korea, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., tel. +82-2-880-2355; Alice M. Horowitz, PhD Herschel S. Horowitz Center for Health Literacy, Room 2367, School of Public Health, University of Maryland, College Park, MD 20742, USA, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Cytowanie: należy cytować pierwotną, elektroniczną wersję artykułu:
Lee H, Horowitz AM. Zdrowie jamy ustnej w okresie ciąży i rola higienistki stomatologicznej Zdrowie jamy ustnej w okresie ciąży i rola higienistki stomatologicznej. Asyst Hig Stomatol. 2026;83:162-171.

STRESZCZENIE
Wprowadzenie. Zdrowie jamy ustnej stanowi integralny element zdrowia i dobrostanu, szczególnie w okresie ciąży i we wczesnych latach życia dziecka. Zmiany hormonalne, naczyniowe i immunologiczne zachodzące podczas ciąży mogą wpływać na stan tkanek jamy ustnej, natomiast nudności i wymioty oraz zmiany nawyków żywieniowych mogą zwiększać ryzyko próchnicy i erozji.
Cel pracy. Przedstawienie znaczenia zdrowia jamy ustnej w okresie prenatalnym oraz możliwości wykorzystania kompetencji higienistek stomatologicznych w działaniach klinicznych, środowiskowych i edukacyjnych.
Omówienie. W pracy przedstawiono najważniejsze bariery w zapewnieniu opieki stomatologicznej kobietom ciężarnym, w tym ograniczoną świadomość pacjentek, błędne Przekonania dotyczące bezpieczeństwa leczenia, bariery finansowe i organizacyjne, niedobór personelu oraz niewystarczającą integrację opieki stomatologicznej z podstawową i prenatalną opieką zdrowotną. Omówiono pięć kluczowych obszarów rozwoju podstawowego personelu ochrony zdrowia jamy ustnej: ocenę i planowanie, kształcenie i szkolenie, podział zadań, współpracę z personelem podstawowej opieki zdrowotnej oraz rekrutację i utrzymanie kadry. Przedstawiono również przykłady integracji higienistek stomatologicznych z opieką prenatalną w Stanach Zjednoczonych i Republice Południowej Afryki.
Wnioski. Higienistki stomatologiczne mogą odgrywać istotną rolę w promocji zdrowia jamy ustnej kobiet ciężarnych i małych dzieci, szczególnie w zakresie profilaktyki, edukacji, oceny ryzyka i współpracy międzyprofesjonalnej. Rozwijanie modeli integrujących opiekę stomatologiczną z podstawową i prenatalną opieką zdrowotną może przyczynić się do poprawy dostępności świadczeń i zmniejszenia nierówności zdrowotnych.
SŁOWA KLUCZOWE:
ciąża; higienistka stomatologiczna; opieka prenatalna; profilaktyka stomatologiczna; zdrowie jamy ustnej; zdrowie matki i dziecka
ABSTRACT
Introduction. Oral health is an integral component of health and well-being, particularly during pregnancy and the early years of life. Hormonal, vascular and immunological changes during pregnancy may affect oral conditions, while nausea and vomiting and changes in dietary habits may increase the risk of dental caries and erosion.
Aim. To present the importance of oral health during the prenatal period and the potential role of dental hygienists in clinical, community and educational settings.
Review. The paper discusses major barriers to oral health care for pregnant women, including limited patient awareness, misconceptions regarding the safety of dental care, financial and organizational barriers, workforce shortages and insufficient integration of oral health care into primary and prenatal health care. Five key areas for strengthening the primary oral health workforce are presented: assessment and planning, training and education, task-shifting and task-sharing, collaboration with primary care professionals, and recruitment, retention and provider well-being. Examples of integrating dental hygienists into prenatal care in the United States and South Africa are also described.
Conclusions. Dental hygienists can play an important role in promoting oral health among pregnant women and young children, particularly through prevention, education, risk assessment and interprofessional collaboration. Models integrating oral health care with primary and prenatal health care may improve access to services and contribute to reducing health inequalities.
KEY WORDS:
Dental Hygienists; Oral Health; Pregnancy; Prenatal Care; Preventive Dentistry; Maternal-Child Health