Polski 
English (UK) 
Szawarnoga D:
PRACA POGLĄDOWA
ASYST HIG STOMATOLl
Tom/Volume 20; Numer/Number 3 (79), 2025: 148-154
E-ISSN 2392-1854
ISSN 1895-6920
Maski psychiczne pacjentów stomatologicznych – jak odczytać sygnały emocjonalne i psychiczne w codziennej pracy higienistki?
Psychological Masks of Dental Patitients – How to Recognize Emotitional and Psychological Signals in the Daily Work of a Dental
Daniel Szawarnoga1,2,E,F
¹ Zakład Psychiatrii, Katedra Neurologii, Wydział Nauk o Zdrowiu, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice Oddział Psychiatrii
2 Centrum Zdrowia Psychicznego, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 4 w Bytomiu
Authors’ Contribution: A - Study Design, B - Data Collection, C - Statistical Analysis, D - Data Interpretation, E - Manuscript Preparation, F - Literature Search, G - Funds Collection
Konflikt interesów: Autorka oświadcza, że nie występuje konflikt interesów związany z publikacją niniejszego artykułu.
Finansowanie: Autorka oświadcza, że praca nie była finansowana ze źródeł zewnętrznych
Received: 17.07.2025. Accepted: 08.08.2025. Published: 25.08.2025
Prawa autorskie przeniesione na Wydawnictwo AS MEDIA
Kontakt z autorem: Daniel Szawarnoga, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu, al. Legionów 10, 41-902 Bytom, te. + 48 32 396 42 93, e-mail:
Cytowanie: należy cytować pierwotną, elektroniczną wersję artykułu: Szawarnoga D: Maski psychiczne pacjentów stomatologicznych – jak odczytać sygnały emocjonalne i psychiczne w codziennej pracy higienistki?; Asyst Hig Stomatol 2025;79:148-154.
Streszczenie
Cel: Celem artykułu jest przedstawienie znaczenia komunikacji interpersonalnej i rozpoznawania sygnałów emocjonalnych pacjentów stomatologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem lęku dentystycznego i doświadczeń traumatycznych.
Materiał i metody: Przeprowadzono przegląd piśmiennictwa z zakresu psychologii, psychiatrii, komunikacji oraz stomatologii dotyczącego lęku dentystycznego, komunikacji niewerbalnej, empatii i opieki skoncentrowanej na pacjencie.
Wyniki: Analiza piśmiennictwa wskazuje, że lęk i wcześniejsze negatywne doświadczenia mogą wpływać na zachowanie pacjentów oraz ich komunikację z personelem. Odpowiednio prowadzona komunikacja, aktywne słuchanie, empatia oraz dostosowanie sposobu przekazywania informacji mogą wspierać poczucie bezpieczeństwa pacjenta.
Wnioski: Rozwijanie kompetencji komunikacyjnych personelu stomatologicznego może wspierać budowanie relacji terapeutycznej i poprawiać doświadczenia pacjentów z lękiem dentystycznym. Interpretacja zachowań niewerbalnych powinna być ostrożna i nie może zastępować profesjonalnej oceny klinicznej.
Słowa kluczowe:
empatia, komunikacja interpersonalna, lęk dentystyczny, pacjent stomatologiczny, sygnały emocjonalne, stres, trauma
Abstract
Aim: The aim of this article is to discuss the importance of interpersonal communication and recognition of emotional signals in dental patients, particularly those experiencing dental anxiety or traumatic experiences.
Material and methods: A review of literature from psychology, psychiatry, communication, and dentistry was conducted, focusing on dental anxiety, nonverbal communication, empathy, and patient-centered care.
Results: The reviewed literature indicates that anxiety and previous negative experiences may affect patients' behavior and communication with dental staff. Appropriate communication, active listening, empathy, and individualized information may support patients' sense of safety.
Conclusions: Developing communication skills among dental staff may support therapeutic relationships and improve the experiences of patients with dental anxiety. Nonverbal behavior should be interpreted cautiously and should not replace professional clinical assessment.
Key words:
Communication, Dental Anxiety, Empathy, Patients, Stress, Trauma
PIŚMIENNICTWO/REFERENCES:
1. Adams TS: Nonverbal Communication in Dentistry; CDHA Journal 2012;37(2):18–27.
2. Bagnall S: Recognising and Managing Dental Anxiety; Dental Update 2024;32:90–96.
3. Pylińska-Dąbrowska D, Starzyńska A, Cubała WJ, Ragin K, Alterio D, Jereczek-Fossa BA: Ocena nasilenia lęku związanego z zabiegami z zakresu chirurgii stomatologicznej w trakcie trwania pandemii COVID-19; Rozprawa doktorska, Gdański Uniwersytet Medyczny]; Gdańsk 2021.
4. Supriya Singh R, Ahsan A: Relevance of emotion of anxiety and fear of dentistry as motivational conflict in oral health behaviors; The Journal of Contemporary Dental Practice 2024;25(3):280–288.
5. Samardakiewicz M, Samardakiewicz-Kirol E, Sidor K, Milanowska J, Humeniuk E, Gwizda G, Fryze M: Komunikacja wyzwaniem współczesnej medycyny. Tom 2; Wydawnictwo Naukowe TYGIEL, Lublin 2022.
6. Zuniga A: Embracing Trauma: Informed Dental Care for Patient Well-being; Articulator Magazine 2023;29(3):1-3.
7. Raja S, Hoersch M, Rajagopalan CF, Chang P: Treating patients with traumatic life experiences; JADA 2014;145(3):238-245. doi:10.14219/jada.2013.30.
8. Brown A, Mozaffarian M: Trauma-Informed Care: Creating a Psychologically Safe Environment in the Dental Setting; CareQuest Institute for Oral Health 2025.
9. Bellini P, Checchi V, Iani C, Bencivenni D, Consolo U: Psychological reactions to COVID-19 and epidemiological aspects of dental practitioners during lockdown in Italy; Minerva Dental and Oral Science 2021;70(1):32-43.
10. Erschens R, Adam SH, Weisshap C, Giel KE, Wallis H, Herrmann-Werner A, Festl-Wietek T, Mazurak N, Zipfel S, Junne F: The role of face masks within in-patient psychotherapy: Results of a survey among inpatients and healthcare professionals; Frontiers in Neuroscience 2022;16:1-10.
11. Świątkowska A, Świątkowska-Bury M: Sedacja w stomatologii – aktualne wytyczne anestezjologiczne; Nowa Stomatologia 2025;(3):82-92.
12. Miranowicz-Dzierzawska K, Zapór L: Zagrożenia związane ze stosowaniem chemicznych środków dezynfekcyjnych i maseczek chroniących przed zakażeniem podczas epidemii; Czynniki Chemiczne 2024;9:13–18.
13. Gurenlian J, Monnin B, Delgado A, Nowka RA, Tingue E, Tanner K: Mental health and the dental hygienist; American Dental Hygienists' Association 2025.
14. Baijal R, Vargis SJ, Arora K, Kaur A: Emotional Dentistry- The Emotions and Dental Office; Acta Scientific Dental Sciences 2021;5(10):76-79.
15. Frantsve-Hawley J, Ritchey HG: The Mask Ask: Understanding and Addressing Mask Resistance; The Journal of the Michigan Dental Association 2020;102(10):38-44.
16. Ayata D, Yaslan Y, Kamasak ME: Emotion recognition from multimodal physiological signals for emotion aware healthcare systems; Journal of Medical and Biological Engineering 2020;40:149–157.
17. Murali G, Tamrakar AK: Enhancing patient comfort in dental treatments: A multi-sensory approach; EAS Journal of Dentistry and Oral Medicine 2024;6(6):108-110.
18. Han YS: The validity and reliability of korean version of emotional intelligence scale for dental hygienist; Journal of Korean Dental Hygiene Science 2024;7(2):51-62.
19. Kim SM, Kim YI: Effects of emotional labor and compassion competence on dental hygiene performance in dental hygienists. Journal of Dental Hygiene Science 2021;21(2):79-85.
20. Eli I: Oral psychophysiology (1st ed.); CRC Press 1992.
21. Kelly A, Diep V, Frantsve-Hawley J, Tranby E: The connection between oral health and mental health; CareQuest Institute for Oral Health, 2021.
22. Zasada JA, Gala A: Prosthetic treatment of patients with symptoms of depression based on a narrative review of the literature; Protet Stomatol 2025;75(1):101-106.
23. Uhlen MM, Ansteinsson VE, Stangvaltaite-Mouhat L, Korzeniewska, L, Skudutyte-Rysstad R, Shabestari M, Mdala I, Hovden EAS: Psychological impact of the COVID-19 pandemic on dental health personnel in Norway; BMC Health Services Research 2021;21(420):1–11.
24. Malcolm N, Boyd L, Giblin-Scanlon L, Vineyard J: Occupational stressors of dental hygienists in the United States; A Journal of Prevention, Assessment & Rehabilitation 2020;65(3):517-524.