Polski 
English (UK) 
Szawarnoga D:
PRACA POGLĄDOWA
ASYST HIG STOMATOLl
Tom/Volume 20; Numer/Number 3 (79), 2025: 148-154
E-ISSN 2392-1854
ISSN 1895-6920
Maski psychiczne pacjentów stomatologicznych – jak odczytać sygnały emocjonalne i psychiczne w codziennej pracy higienistki?
Psychological Masks of Dental Patitients – How to Recognize Emotitional and Psychological Signals in the Daily Work of a Dental
Daniel Szawarnoga1,2,E,F
¹ Zakład Psychiatrii, Katedra Neurologii, Wydział Nauk o Zdrowiu, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice Oddział Psychiatrii
2 Centrum Zdrowia Psychicznego, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 4 w Bytomiu
Authors’ Contribution: A - Study Design, B - Data Collection, C - Statistical Analysis, D - Data Interpretation, E - Manuscript Preparation, F - Literature Search, G - Funds Collection
Received: 17.07.2025. Accepted: 08.08.2025. Published: 25.08.2025
Prawa autorskie przeniesione na Wydawnictwo AS MEDIA
Kontakt z autorem: Daniel Szawarnoga, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 4 w Bytomiu, al. Legionów 10, 41-902 Bytom, te. + 48 32 396 42 93, e-mail:
Cytowanie: należy cytować pierwotną, elektroniczną wersję artykułu: Szawarnoga D: Maski psychiczne pacjentów stomatologicznych – jak odczytać sygnały emocjonalne i psychiczne w codziennej pracy higienistki?; Asyst Hig Stomatol 2025;79:148-154.
Streszczenie
Artykuł porusza tematykę masek psychicznych u pacjentów stomatologicznych, które stanowią mechanizmy obronne skrywające lęk, wstyd czy napięcie. Zachowania te, pozornie neutralne lub przesadnie kontrolowane, mogą znacząco wpływać na przebieg leczenia. Higienistki i asystentki stomatologiczne, pełniąc rolę komunikacyjną i wspierającą, powinny posiadać umiejętność ich rozpoznania. Tekst prezentuje typologię masek, ich znaczenie i konsekwencje kliniczne oraz proponuje kierunki wsparcia emocjonalnego pacjenta.
Publikacja porusza tematykę masek psychicznych u pacjentów stomatologicznych, analizując ich wpływ na jakość opieki i relację z higienistką stomatologiczną. W artykule omówiono sposoby rozpoznawania sygnałów emocjonalnych i mechanizmów obronnych, które pacjenci wykorzystują w celu ukrycia lęku, stresu czy traumatycznych doświadczeń. Uwzględniono rolę komunikacji niewerbalnej, mimiki, kontaktu wzrokowego oraz objawów fizjologicznych jako elementów ułatwiających identyfikację emocji. Podkreślono znaczenie empatii, wiedzy psychologicznej i umiejętności interpersonalnych personelu medycznego. Zwrócono również uwagę na wpływ pandemii COVID-19 na relację pacjent – personel oraz potrzebę wdrażania podejścia trauma - informed. Artykuł wskazuje praktyczne rozwiązania i narzędzia, które mogą wspierać higienistki stomatologiczne w efektywnej komunikacji i opiece nad pacjentami z wysokim poziomem lęku.
Słowa kluczowe:
empatia, higienistka stomatologiczna, komunikacja, lęk dentystyczny, maski psychiczne, pacjent stomatologiczny, sygnały emocjonalne, trauma
Abstract
The article addresses the issue of psychological masks in dental patients, which are defense mechanisms used to hide anxiety, shame, or tension. These behaviors, although seemingly neutral or overly controlled, can significantly affect the course of treatment. Dental hygienists and assistants, who play communicative and supportive roles, should be skilled in recognizing such reactions. The article presents the typology of psychological masks, their meaning and clinical consequences, and suggests directions for emotional support.
This article addresses the issue of psychological masks in dental patients, analyzing their impact on care quality and the relationship with dental hygienists. It discusses methods for identifying emotional signals and defense mechanisms that patients use to hide anxiety, stress, or trauma. Nonverbal communication, facial expressions, eye contact, and physiological symptoms are emphasized as tools aiding in emotion recognition. The importance of empathy, psychological knowledge, and interpersonal skills is highlighted. The paper also discusses the effects of the COVID-19 pandemic on the patient–staff relationship and promotes the trauma-informed approach. It provides practical solutions and tools to support dental hygienists in effective communication and care for patients with high anxiety levels.
Key words:
empathy, dental hygienist, communication, dental anxiety, psychological masks, dental patient, emotional signals, trauma