Polski 
English (UK) 
Jeziernicka A, Wilkońska R, Jamróz-Wilkońska L:
PRACA POGLĄDOWA
ASYST HIG STOMATOL
Tom/Volume 20; Numer/Number 1 (77), 2025: 14-21
E-ISSN 2392-1854
ISSN 1895-6920
Afty - kompendium wiedzy
Recurrent Aphthous Stomatitis – A Practical Review
Aleksandra Jeziernicka1,A,B,D,E,F, Róża Wilkońska2,A,B,D,E,F, Lidia Jamróz-Wilkońska3,A,B,D,E,F
¹ Uniwersyteckie Centrum Stomatologii i Medycyny Specjalistycznej, Poznań, Poradnia Stomatologii Zachowawczej i Periodontologii. Kierownik: prof. dr. hab. Anna Surdacka
2 Student, Wydział Lekarski Kierunek Lekarsko-Dentystyczny CMUJ Kraków
3 Prywatny Gabinet Stomatologiczny, Wadowice
Authors’ Contribution: A - Study Design, B - Data Collection, C - Statistical Analysis, D - Data Interpretation, E - Manuscript Preparation, F - Literature Search, G - Funds Collection
Konflikt interesów: Autorzy oświadczają, że nie występuje konflikt interesów związany z publikacją niniejszego artykułu.
Finansowanie: Autorzy oświadczają, że praca nie była finansowana ze źródeł zewnętrznych.
Received: 17.01.2025 Accepted: 21.01.2025. Published: 24.02.2025
Prawa autorskie przeniesione na Wydawnictwo AS MEDIA
Kontakt z autorem: Uniwersyteckie Centrum Stomatologii i Medycyny Specjalistycznej, Poradnia Stomatologii Zachowawczej i Periodontologii, ul. Bukowska 70,60-812 Poznań, e-mail:
CYTOWANIE: należy cytować pierwotną, elektroniczną wersję artykułu: Jeziernicka A, Wilkońska R, Jamróz-Wilkońska L: Afty - kompendium wiedzy; Asyst Hig Stomatol 2025;77:14-21.
STRESZCZENIE
Cel: Celem artykułu jest przedstawienie obrazu klinicznego, klasyfikacji, czynników etiologicznych, diagnostyki różnicowej oraz podstawowych zasad postępowania w przypadku nawracającego aftowego zapalenia jamy ustnej.
Materiał i metody: W artykule uporządkowano informacje dotyczące epidemiologii, etiologii, obrazu klinicznego, diagnostyki różnicowej oraz postępowania u pacjentów z nawracającymi aftami.
Wyniki: Nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej jest częstą, wieloczynnikową chorobą błony śluzowej jamy ustnej. Wyróżnia się postać małą, dużą i opryszczkopodobną. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. choroby infekcyjne, autoimmunologiczne, układowe, urazowe i nowotworowe. Postępowanie zależy od obrazu klinicznego, nasilenia objawów oraz możliwych czynników predysponujących.
Wnioski: Prawidłowe rozpoznanie rodzaju zmian, uwzględnienie możliwych czynników ogólnoustrojowych oraz właściwa diagnostyka różnicowa mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta. W przypadku zmian nietypowych, ciężkich lub utrzymujących się konieczna jest dalsza diagnostyka specjalistyczna.
SŁOWA KLUCZOWE:
afty, diagnostyka różnicowa, etiologia, nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej, zespół Behçeta
SUMMARY
Objective: The aim of this article is to present the clinical features, classification, etiological factors, differential diagnosis, and basic management principles of recurrent aphthous stomatitis.
Materials and Methods: The article organizes information on the epidemiology, etiology, clinical presentation, differential diagnosis, and management of patients with recurrent aphthous lesions.
Results: Recurrent aphthous stomatitis is a common, multifactorial disorder of the oral mucosa. The main clinical forms include minor, major, and herpetiform aphthae. Differential diagnosis should include infectious, autoimmune, systemic, traumatic, and neoplastic conditions. Management depends on the clinical presentation, severity of symptoms, and potential predisposing factors.
Conclusions: Correct identification of the type of lesion, consideration of possible systemic factors, and appropriate differential diagnosis are important for patient safety. Further specialist assessment is required in patients with atypical, severe, or persistent lesions.
KEY WORDS:
Behçet Syndrome, Differential Diagnosis, Etiology, Oral Ulcer, Recurrent Aphthous Stomatitis
PIŚMIENNICTWO/REFERENCES:
1. Krawiecka E: Występowanie nawracającego aftowego zapalenia jamy ustnej w aspekcie chorób ogólnoustrojowych; Rozprawa doktorska, UAM Poznań 2017.
2. Górska R: Diagnostyka i leczenie chorób błony śluzowej jamy ustnej; Med tour Press International, wyd. I, Otwock 2011:136-152.
3. Mirowski GW: Aphthous stomatitis; Medscape Reference 2020, https://emedicine.medscape.com/article/1075570-overview?form=fpf#showall
4. Antoniv R, Lipska W, Kęsek B, Lipski M, Gałecka-Wanatowicz D, Chomyszyn-Gajewska M: Afty nawracające - przegląd piśmiennictw; Nowa Stomatologia 2014;3:142-146.
5. Plewa MC, Chatterjee K. Recurrent Aphthous Stomatitis. 2023 Nov 13. In: StatPearls [Internet].
6. Ngan V, Writer S: Aphthous ulcer; DermNet 2021: https://dermnetnz.org/topics/aphthous-ulcer
7. Szponar E, Ślebioda Z, Mania-Końsko A: Afty przewlekłe nawracające u pacjentów Kliniki Chorób Błony Śluzowej Jamy Ustnej UM w Poznaniu na podstawie 10-letnich obserwacji; Czas Stomatologii 2008;(61)7:488-494.
8. Sweet S, Moayedi S, Torres M: Oral aphthous ulcers associated with COVID-19; Vis J Emerg Med 2022;29:101423. doi: 10.1016/j.visj.2022.101423. Epub 2022 Jun 15. PMID: 35720510; PMCID: PMC9197821.
9. Rasławska-Socha J: Zmiany w jamie ustnej u pacjentów w przebiegu COVID-19; Magazyn Stomatologiczny 2021;12:94-96.
10. Wolska-Kuśnierz B, Mikołuć B, Motkowski R, Bernatowska E: Zespół PFAPA - wspólne wyzwanie dla pediatry, immunologa i laryngologa; Standardy Medyczne, Pediatria 2013;10:794-800.
11. Jamróz-Wilkońska L, Wilkoński W: Afty, nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej (RAS); Asyst Hig Stomatol 2021,61,29-32.
12. Tyszkiewicz I, Kozłowski Z: Współczesne poglądy na temat leczenia aft nawracających przegląd piśmiennictwa; Dental Forum 2015;43:83-88.